Part-DB Nedir? Açık Kaynak Elektronik Komponent Envanteri Rehberi

Part-DB, elektronik laboratuvarınızdaki her direnç, kondansatör, entegre ve konnektörü tek bir web arayüzünden kayıt altına almanızı sağlayan açık kaynak komponent envanter yazılımıdır. GitHub üzerinde Part-DB/Part-DB-server deposunda geliştirilen proje; PHP/Symfony tabanlı, Docker uyumlu ve KiCad başta olmak üzere modern EDA araçlarıyla doğrudan entegre çalışır. Bu rehberde Part-DB'nin ne olduğunu, nasıl kurulduğunu ve PCB dizgi iş akışına nasıl entegre edileceğini adım adım inceleyeceğiz.

Part-DB Nedir, Neden Kullanılır?

Küçük bir ARGE laboratuvarında bile birkaç ay içinde binlerce komponent birikir: 0603 direnç serileri, farklı değerde MLCC kondansatörler, ESP32 modülleri, LDO'lar, konnektörler... Excel tabloları bu ölçekte hızla çöker: hangi kutuda hangi parça var, kaç adet kaldı, tedarikçisi kimdi, datasheet nerede? Part-DB tam olarak bu sorunu çözer.

• Merkezi envanter: Tüm komponentleriniz kategori, üretici, MPN ve lokasyona göre tek veritabanında.
• Çekmece / raf yönetimi: Her parçanın fiziksel konumu (dolap-çekmece-bölme) etiketlenir; barkod ile hızlı arama yapılır.
• Tedarikçi entegrasyonu: Digi-Key, Mouser, LCSC, Farnell, TME ve Octopart üzerinden datasheet, fiyat ve stok bilgisi otomatik çekilir.
• Proje bazlı BOM: Her PCB projesi için ihtiyaç listesi tanımlanır; stok yeterliyse dizgi öncesi eksik komponentler anında görülür.
• Çoklu kullanıcı ve rol: Ekip üyelerine farklı yetki seviyeleri atanır; kim ne zaman parça çekmiş loglanır.

Part-DB-server: Modern Sürüm

Projenin eski sürümü (klasik Part-DB) artık geliştirilmiyor. Aktif geliştirme Part-DB-server deposu altında sürüyor. Modern sürüm; Symfony 6, PHP 8.2+, Doctrine ORM, Twig ve Bootstrap 5 tabanlıdır. MariaDB, MySQL veya SQLite ile çalışır. AGPL-3.0 lisansı, ticari amaçla da ücretsiz kullanıma izin verir; yalnızca değiştirdiğiniz kaynak kodu paylaşmanız gerekir.

Part-DB Nasıl Kurulur? (Docker ile Hızlı Başlangıç)

En sorunsuz kurulum yolu Docker Compose'tur. Sunucunuzda ya da geliştirme makinenizde Docker kurulu olduğunu varsayarak temel adımlar şu şekildedir:

1. GitHub deposundan docker-compose.yaml dosyasını indirin: curl -O https://raw.githubusercontent.com/Part-DB/Part-DB-server/master/docker-compose.yaml
2. Aynı dizinde bir .env dosyası oluşturarakAPP_ENV=prod, DATABASE_URL ve zaman dilimi (DEFAULT_TIMEZONE=Europe/Istanbul) değerlerini ayarlayın.
3. docker compose up -d komutu ile servisi başlatın.
4. İlk yönetici parolasını oluşturmak için: docker compose exec partdb php bin/console partdb:users:set-password admin
5. Tarayıcıdan http://sunucu-ip:8080 adresine girip yönetici hesabıyla oturum açın.

Küçük ekipler için SQLite yeterlidir; 10+ kullanıcı veya 50.000+ komponent hedefliyorsanız MariaDB kullanmanızı öneririz. Kurumsal kurulumda Nginx/Caddy önüne HTTPS ile ters proxy yapmayı unutmayın.

Part-DB'de Temel Kavramlar

Part (Parça)

Envanterin en küçük birimidir. Her parça bir kategori(Direnç > SMD 0603 gibi), bir üretici, bir veya birden fazla MPN ve parça birimi (adet, metre, gram) içerir. Datasheet, sembol/footprint, 3D model ve resim de aynı kayıtta tutulur.

Storage Location (Depolama Konumu)

Fiziksel raf, dolap veya çekmecelerinizi ağaç yapısında modelleyen kayıttır: Lab A > Dolap 3 > Çekmece 12 > Bölme B2. Bir parçanın stoğu birden fazla lokasyonda tutulabilir; böylece hem ana depo hem üretim hattı yanı stoğu izlenebilir.

Part Lot

Aynı parçanın belirli bir konumdaki miktarını temsil eder. Barkod, son kullanma tarihi (özellikle nem hassas MSL bileşenler için) ve satın alma bilgisi lot seviyesinde tutulur.

Project ve BOM

Her PCB projesi için ayrı bir Project tanımlanır; içerisine KiCad ya da Altium'dan aldığınız BOM (Bill of Materials) satır satır eklenir. Part-DB, projenin gereksinim listesini mevcut stoğunuzla eşleştirir ve eksik parçaların satın alma önerisini otomatik üretir.

KiCad ve EasyEDA Entegrasyonu

Part-DB'nin en güçlü yönlerinden biri EDA araçlarıyla doğrudan konuşabilmesidir. KiCad 8 ile gelen HTTP Libraryözelliği sayesinde şematik çiziminde bir komponent yerleştirdiğinizde değerler doğrudan Part-DB'den gelir:

• KiCad Preferences > Symbol Libraries > HTTP Library ekleyin.
• Part-DB tarafında API Token oluşturup KiCad'e verin.
• Şematikte bir parça seçtiğinizde stok adedi, MPN, üretici ve datasheet linki alan alan gelir.
• BOM export ettiğinizde Part-DB'deki proje ile eşleşen alanlar üretim dosyalarında hazır olur.

EasyEDA veya Altium kullanıyorsanız entegrasyon CSV export/import veya harici veritabanı sorgusu üzerinden çalışır. Uygulamada en yaygın senaryo, EasyEDA'dan alınan BOM CSV dosyasının Part-DB'ye proje olarak yüklenmesi ve eksik komponentlerin LCSC entegrasyonu ile otomatik tamamlanmasıdır.

Part-DB ve PCB Dizgi İş Akışı

Dizgi Hizmeti olarak turnkey PCB dizgi projelerinde Part-DB benzeri envanter yaklaşımlarının maliyet ve süre üzerindeki etkisini sıkça gözlemliyoruz. Doğru yapılandırılmış bir Part-DB kurulumu dizgi öncesi şu aşamaları kısaltır:

• BOM temizliği: Genel değer (ör. "100nF") yerine tam MPN bilgisiyle üretime gelen BOM'lar için dizgi hattında beklenmedik parça değişikliği ve DFM revizyonu ihtiyacı düşer.
• Alternatif komponent: Part-DB'de her parça için onaylı alternatif MPN listesi tutulur. Kritik komponent stokta yoksa üretim durmadan yedek MPN kullanılabilir.
• Prototip → seri geçişi: Prototipte kullanılan parçaların satın alma geçmişi Part-DB'de saklandığı için seri üretim BOM'u tutarlı kalır.

BOM ve DFM hazırlığı hakkında daha ayrıntılı bir yol haritası için DFM Rehberi: Panelizasyon, Fiducial ve Komponent Aralıkları yazımızı inceleyebilirsiniz.

Part-DB Alternatifleri

Açık kaynak elektronik envanter alanında Part-DB'nin başlıca alternatifleri InvenTree (Python/Django tabanlı, daha kapsamlı üretim modülü), Partkeepr(geliştirme durmuş) ve ticari çözümlerdir. Sadece komponent envanteri odaklıysanız Part-DB daha hafif ve kurulumu daha hızlıdır; envanter dışında iş emri, üretim rotası ve stok hareketi de yönetmek istiyorsanız InvenTree güçlü bir seçenektir.

Pratik İpuçları

• Kategori ağacını mümkün olduğunca sığ tutun (3-4 seviye); aşırı derin hiyerarşi ileride arama süresini uzatır.
• Her SMD reel'ine QR/barkod etiketi basıp Part-DB lot barkodu ile eşleştirin; mobil kamera ile tarayarak stok hareketi girmek 10 saniye sürer.
• Nem hassas komponentler (BGA, QFN, yüksek pinli konnektörler) için MSL seviyesini ve pişirme (bake) sürelerini parça notlarına ekleyin.
• Yedekleme kritik: SQLite kullanıyorsanız dosyayı, MariaDB kullanıyorsanız mysqldump ile günlük yedek alın; datasheet klasörünü de yedeğe dahil edin.
• API token'larını .env üzerinden yönetin; Digi-Key ve Mouser anahtarlarını kaynak kodda tutmayın.

Sıkça Sorulan Sorular