PCB Dizgi Dosyaları Nelerdir? Gerber, BOM ve Pick&Place Rehberi
PCB dizgi siparişinin hızı, neredeyse tamamen gönderdiğiniz dosya paketinin kalitesine bağlıdır. Üretici; kartın geometrisini Gerber ve delik dosyasından, hangi parçanın takılacağını BOM'dan, her parçanın nereye ve hangi açıyla yerleşeceğini pick&place dosyasından okur. Bu üç kaynaktan biri eksik ya da diğerleriyle uyumsuzsa süreç mühendislik sorgusuyla durur ve teslim tarihi kayar. Bu rehberde dizgi için gereken dosyaları tek tek, format ve içerik düzeyinde açıklıyoruz; BOM sütunlarını, en sık yapılan hataları ve gönderim öncesi son kontrolü de ekledik. Sürecin tamamına PCB dizgi sayfamızdan bakabilirsiniz.
Dizgi için gereken dosyalar
| Dosya | Format | Ne işe yarar |
|---|---|---|
| Gerber (bakır, maske, ipek, kesim) | RS-274X / X2, tercihen ZIP | PCB baskısı ve kart geometrisinin üretimi |
| NC Drill (delik dosyası) | Excellon (.drl, .txt) | Delik çapları, PTH/NPTH ayrımı, delik tablosu |
| BOM (malzeme listesi) | .xlsx / .csv | Referans designator, MPN, adet, kılıf, alternatif onayı |
| Pick & Place (centroid) | .csv / .txt | Her komponentin X, Y, dönüş açısı ve katman bilgisi |
| Stencil / paste katmanı | Gerber paste top/bottom | Lehim pastası şablonunun kesilmesi |
| Montaj çizimi (assembly drawing) | Polarite, yön, özel montaj notları ve görsel doğrulama | |
| Mekanik / kart çizimi | PDF, DXF, STEP | Kart ölçüsü, kalınlık, delik toleransları, yükseklik kısıtı |
| Panelizasyon bilgisi | PDF veya panel Gerber | V-cut / mouse bites, fiducial, kenar boşluğu |
| Test ve programlama talimatı | PDF + firmware (.hex/.bin) | ICT/FCT senaryosu, firmware yükleme, seri numarası |
| ODB++ veya IPC-2581 (opsiyonel) | .tgz / .xml | Tüm veriyi tek pakette taşır, hata riskini düşürür |
Kart baskısını da bizden alacaksanız Gerber ve drill seti PCB baskı tarafında da aynen kullanılır; tasarım aşamasında destek isterseniz PCB tasarım hizmetimiz devrededir.
Gerber ve NC drill: kartın geometrisi
Gerber seti, PCB'nin her katmanını ayrı bir dosya olarak taşır. Eksiksiz bir set; tüm bakır katmanları, lehim maskesi, ipek baskı, lehim pastası ve kart kesim (outline) hattını içerir. Pratikte en sık atlanan katman kesim hattıdır — bu katman olmadan kartın dış geometrisi tanımsız kalır. NC drill dosyası ise Excellon formatında delik çaplarını ve koordinatlarını verir; metalize (PTH) ve metalize olmayan (NPTH) deliklerin ayrılmış olması montaj deliklerinde sorun yaşamamak için önemlidir. Modern akışta ODB++ veya IPC-2581 tercih ederseniz katman eşleştirme hatası riski büyük ölçüde ortadan kalkar. Temel kavramlar için PCB nedir ve PCB terimleri sözlüğü yazılarımıza bakabilirsiniz.
BOM: hangi parça, hangi üreticiden
BOM, tedarik ve dizginin ortak dilidir. Aşağıdaki sütunlar olduğunda teklif hızlanır, olmadığında her satır için soru sorulur.
| Sütun | Örnek | Not |
|---|---|---|
| Reference Designator | C1, C2, R7 | Her satırda tek tek listelenmeli; aralık (C1-C5) kullanmayın. |
| Quantity | 3 | Designator sayısıyla birebir tutmalı. |
| Manufacturer Part Number | GRM188R71H104KA93D | En kritik alan; tarif değil, MPN yazın. |
| Manufacturer | Murata | Aynı MPN farklı üreticide farklı olabilir. |
| Description / Value | 100nF 50V X7R | Doğrulama için; tek başına yeterli değildir. |
| Footprint / Package | 0603 | Pick&place ile tutarlı olmalı. |
| Alternatif onayı | Evet / Hayır | Tedarik krizinde teslim süresini belirleyen alan. |
| DNP / DNF | Dizilmeyecek | Takılmayacak parçalar açıkça işaretlenmeli. |
Malzemeyi bizim tedarik etmemizi isterseniz malzeme tedariki ve turnkey dizgi hizmetlerimizi inceleyin; BOM yönetimini açık kaynak bir araçla yapmak isterseniz Part-DB envanter rehberimiz işinizi kolaylaştırır.
Pick & place (centroid) dosyası
Pick&place dosyası, dizgi makinesinin her komponenti nereye koyacağını söyler: referans designator, X, Y, dönüş açısı ve katman. Üç ayrıntı kritiktir — birim (mm/inch) açıkça yazılmalı, koordinat orijini belirtilmeli (tercihen kartın sol alt köşesi) ve dönüş açısı referansı komponent pin 1'e göre tanımlanmalıdır. Alt yüzeyde komponent varsa bottom katmanı ayrı listelenmelidir. Bu dosyanın BOM'la designator bazında birebir eşleşmesi gerekir; eşleşmeyen her satır hattı durdurur. Makine tarafının nasıl çalıştığını pick and place dizgi makinesi yazımızda anlattık.
Panelizasyon, fiducial ve montaj notları
Küçük kartlar tek tek değil panel halinde dizilir. Panelizasyon tercihinizi (V-cut mı, mouse bites mı), kenar boşluğu ihtiyacını ve fiducial noktalarının varlığını üretim öncesinde bildirmek gerekir; fiducial yoksa makine kart referansını doğru hizalayamaz. Montaj çizimi PDF'inde ise diyot, elektrolitik kondansatör ve konnektör gibi polariteli parçaların yönü açıkça gösterilmelidir. Kabul kriteri olarak IPC-A-610 Class 2 mi Class 3 mü istediğinizi de belirtin. Bu konuların ayrıntısı için DFM rehberi: panelizasyon ve fiducial yazımızı öneririz.
Test, programlama ve teslim dosyaları
Kart üretildikten sonra ne yapılacağı da dosya paketinin parçasıdır. Fonksiyonel test yapılacaksa test senaryosu, ölçüm limitleri ve varsa fikstür bilgisi; firmware yüklenecekse .hex/.bin dosyası, programlayıcı tipi ve arayüz (SWD, JTAG, UART) belirtilmelidir. Seri numarası, etiket formatı, ESD ambalaj ve sevkiyat şekli gibi teslim şartları da yazılı olmalıdır. Test tarafını PCB test fikstürü ve AOI ve X-Ray kalite kontrol yazılarımızda ele aldık.
En sık yapılan dosya hataları
- Gerber ile BOM revizyonlarının farklı olması (en sık gecikme nedeni)
- Pick&place dosyasında dönüş açısı referansının belirtilmemesi
- BOM'da MPN yerine sadece "100nF kondansatör" gibi tarif yazılması
- DNP (takılmayacak) parçaların işaretlenmemesi
- Kart kesim (outline) katmanının Gerber setinde bulunmaması
- NPTH ve PTH deliklerin ayrılmamış olması
- Panelizasyon tercihi ve fiducial gereksiniminin belirtilmemesi
- Polarite yönünün montaj çiziminde gösterilmemesi (diyot, elektrolitik, konnektör)
- IPC-A-610 kabul sınıfının (Class 2 / Class 3) yazılmaması
- Dosyaların CAD projesi olarak gönderilip Gerber çıkışının alınmaması
Gönderim öncesi madde madde kontrol için PCB üretim öncesi dosya kontrol listesini kullanın; fason çalışma modellerini fason PCB dizgi yazımızda karşılaştırdık.
Sıkça Sorulan Sorular
Dosyalarınızı bize nasıl gönderirsiniz?
Tüm dosyaları proje adı ve revizyon numarası içeren tek bir ZIP arşivi halinde teklif formumuzdan yükleyebilirsiniz. Paket eksiksizse aynı gün fiyat ve termin veriyoruz; eksik varsa hangi dosyanın gerektiğini net şekilde bildiriyoruz. İzmir Çiğli'deki tesisimizde SMD dizgi, numune PCB ve seri üretim hizmetlerimizin tamamını hizmetler sayfamızda bulabilirsiniz.